Avrupa Komisyonu, aday ülkelerin AB’ye tam üyelik öncesinde Birliğin bazı alanlarına aşamalı olarak dahil edilmesini öngören yeni genişleme yaklaşımını açıkladı. Yeni model Türkiye için de geçerli olacak ancak kısa vadede somut bir yol haritası hazırlanması planlanmıyor.
Avrupa Birliği’nin yürütme organı Avrupa Komisyonu, Birliğin gelecekteki genişleme sürecine ilişkin yeni bir paket açıkladı. Yeni yaklaşımın merkezinde, aday ülkelerin tam üyelik gerçekleşmeden önce AB’nin belirli sektörlerine ve programlarına kademeli olarak entegre edilmesi bulunuyor.
Komisyon, yeni modelle hem aday ülkelerin üyelik sürecine hazırlanmasını hem de mevcut AB üyelerinin yeni genişleme dalgasına uyum sağlamasını amaçlıyor. Aday ülkelerin iç pazara belirli alanlarda aşamalı erişim sağlaması, enerji, ulaştırma ve savunma gibi stratejik alanlarda daha yakın iş birliğine dahil edilmesi öngörülüyor.
Beş aşamalı entegrasyon modeli
Yeni pakette kademeli entegrasyon için beş ana aşama belirlenirken, aday ülkelerin bu süreçte ilerleyebilmesi için reformlarda kayda değer ilerleme sağlaması ve ilgili politika alanlarında yeterli hazırlık seviyesine ulaşması şart koşuluyor.
Komisyon ayrıca yeni modelin AB üyeliğine alternatif bir yol veya üyelik için “kestirme” olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor. Üyelik sürecinin liyakate dayalı, şartlı ve gerektiğinde geri alınabilir şekilde devam edeceği belirtiliyor.
Aday ülkelerin AB ile stratejik uyumu da yeni yaklaşımın önemli unsurlarından biri olacak. Özellikle dış politika başta olmak üzere belirli alanlarda AB ile uyumun artırılması bekleniyor.
Üye ülkelerin karar mekanizmasına değişiklik önerisi
Avrupa Komisyonu, genişleme sürecinin karar alma mekanizmasına ilişkin de değişiklik önerdi. Genişlemeyle bağlantılı bazı ara kararların oybirliği yerine nitelikli çoğunlukla alınmasının önü açılmak isteniyor.
Komisyon ayrıca gelecekte Birliğe katılacak ülkelerin üyelik sonrasında AB değerlerinden ve kurallarından uzaklaşması ihtimaline karşı daha güçlü koruma mekanizmaları oluşturulmasını öneriyor. Ciddi ihlal durumlarında yeni üyelerin Konsey’deki oy hakkının askıya alınabilmesi de öneriler arasında bulunuyor.
Türkiye için kısa vadeli sonuç belirsiz
Yeni yaklaşım, AB’ye aday statüsündeki Türkiye için de geçerli olacak. Ancak Komisyon ilk aşamada kademeli entegrasyon yol haritalarını Karadağ, Arnavutluk, Moldova ve Ukrayna için hazırlayacak.
Türkiye’nin de aralarında bulunduğu, üyelik hazırlık seviyesi bu ülkeler kadar ileri görülmeyen adaylar için aynı kapsamda bir yol haritasının kısa vadede hazırlanması planlanmıyor. Bu nedenle yeni paketin Türkiye açısından kısa vadede doğrudan ve somut bir sonuç üretip üretmeyeceği belirsizliğini koruyor.
Avrupa Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Marta Kos, kademeli entegrasyonun ilerleyebilmesi için aday ülkelerin reform sürecinde ilerleme sağlaması gerektiğini vurguladı. Komisyonun önerilerinin yürürlüğe girebilmesi için AB üyesi 27 ülkenin onayı gerekiyor.
