Kanada Başbakanı Mark Carney, Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Kanada’nın AB’nin ilk “ortak üyesi” olması yönündeki önerisini memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı. Carney, Avrupa ile Kanada arasında savunmadan kritik minerallere, yapay zekadan enerji güvenliğine kadar geniş kapsamlı iş birliği çağrısı yaptı..
Kanada Başbakanı Mark Carney, Fransa’nın Strazburg kentinde Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu’na hitap etti. Carney, bir gün önce AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen tarafından gündeme getirilen, Kanada’nın AB’nin ilk “ortak üyesi” olması önerisine destek verdi.
Von der Leyen’in AB ile Kanada arasında mevcut Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması’nın (CETA) ötesine geçen yeni bir ilişki kurulması yönündeki yaklaşımını değerlendiren Carney, Kanada’nın bu hedefi memnuniyetle karşıladığını söyledi. Carney, Kanada ile Avrupa’nın ortak değerlere ve birbirini tamamlayan ekonomik kapasitelere sahip olduğunu belirtti.
Stratejik alanlarda daha yakın iş birliği
Carney, Kanada ve AB’nin stratejik özerkliklerini güçlendirmek amacıyla kritik mineraller, savunma sanayisi, yapay zeka ve bilgi işlem, enerji güvenliği, uzay ve ödeme sistemleri başta olmak üzere birçok alanda daha derin iş birliği yapması gerektiğini ifade etti.
Ekonomik bütünleşmenin bazı durumlarda baskı aracı olarak kullanılabildiğini belirten Carney, tedarik zincirlerinin de ülkeler açısından yeni kırılganlıklar oluşturabileceğini söyledi. Kanada Başbakanı, egemenliğin artık yalnızca gıda, enerji ve savunma ihtiyaçlarını karşılayabilmekle sınırlı olmadığını; yapay zeka, yarı iletkenler, kritik mineraller, ödeme sistemleri, temiz enerji teknolojileri, aşılar ve uzay tabanlı iletişim sistemlerine güvenli erişimin de önem taşıdığını dile getirdi.
Carney ayrıca Kanada ile Avrupa arasında dijital ticaretin geliştirilmesini ve gençlerin Atlantik’in iki yakasında daha kolay eğitim görmesine, çalışmasına ve yaşamasına imkan sağlayacak düzenlemelerin değerlendirilmesini istedi.
Kanada’nın Erasmus eğitim programına katılımının öğrencilere yeni fırsatlar sunacağını belirten Carney, Horizon Europe araştırma programına üyeliğin de ileri teknoloji alanlarında ortak çalışmaların önünü açabileceğini söyledi.
Kanada’nın kritik mineralleri ve enerji kapasitesi
Kanada’nın 34’ten fazla kritik mineral rezervine sahip olduğuna dikkat çeken Carney, ülkesinin Avrupa’nın güvenilir hammadde tedarikçisi olabileceğini belirtti.
Kanada’nın yeni liman altyapıları geliştirmesiyle Avrupa’nın enerji güvenliğine katkı sağlayabileceğini ifade eden Carney, ülkesinin Avrupa’ya LNG ve hidrojen tedarik edebileceğini söyledi. Ayrıca tarafların yapay zeka güvenliği konusunda ortak protokoller geliştirmesi, ortak standartlar oluşturması ve finansal hizmetler alanında daha bütünleşik bir pazar oluşturma imkanını değerlendirmesi gerektiğini kaydetti.
Carney, Kanada’nın AB’nin SAFE adlı ortak savunma tedarik programına katılan ilk Avrupa dışı ülke olduğunu hatırlattı. CETA’nın da Kanada-AB ilişkilerinin geliştirilmesi için mevcut bir temel oluşturduğunu belirtti.
“Ortak üyelik” için hukuki çerçeve henüz yok
Kanada’nın AB’ye “ortak üye” olması yönündeki önerinin henüz hukuki bir statüsü bulunmuyor. AB’de mevcut durumda “ortak üyelik” adı altında tanımlanmış resmi bir üyelik kategorisi yer almıyor. Önerinin hayata geçebilmesi için AB üyesi ülkelerin onayı ve gerekli hukuki düzenlemelerin yapılması gerekiyor.
Carney, kurulması önerilen yeni ilişkinin başka büyük güçlere karşı bir blok oluşturma amacı taşımadığını belirterek, Kanada ve Avrupa’nın kendi açık pazarlarını, egemenliklerini ve demokratik kurumlarını koruyabilecek bir dayanıklılık oluşturmasını hedeflediklerini söyledi.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, AB’nin Kanada’ya “ortak üyelik” teklifini eleştirdi. Trump, söz konusu girişimi düşmanca bir adım olarak değerlendirmesi halinde Avrupa Birliği’ne ciddi tarifeler uygulayabileceğini veya bazı alanlarda ticareti durdurabileceğini açıkladı. Avrupa Komisyonu ise teklifin herhangi bir ülkeye karşı olmadığını bildirdi.
