Latmos’ta yeni bitki türü keşfedildi: “Latmos taşkıranı” literatüre girdi..
Aydın’ın Söke ilçesi sınırlarındaki Beşparmak Dağları’nda bilim dünyası açısından önemli bir keşfe imza atıldı. Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibi, Latmos’ta daha önce bilimsel olarak tanımlanmamış yeni bir taşkıran türü tespit etti.
Bilimsel adı Saxifraga alpsengulii olarak belirlenen ve Türkçe adının “Latmos taşkıranı” olması önerilen yeni türün yalnızca Latmos Dağları’nda, oldukça sınırlı bir alanda yaşadığı bildirildi.
İlk olarak 2023’te fark edildi
Yeni tür, 2023 yılında hekim ve amatör botanikçi Dr. Türker Şengül tarafından Latmos’un gölgeli granit kaya oyuklarında fark edildi. Şengül’ün çektiği fotoğrafları Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile paylaşmasının ardından bitkinin bilinen taşkıran türlerinden farklı olabileceği değerlendirildi.
2025 yılında gerçekleştirilen arazi çalışmaları ve bitkinin yakın akraba türlerle karşılaştırılması sonucunda ise söz konusu bitkinin bilim dünyası için yeni bir tür olduğu belirlendi.
Adı Alp Şengül’den geliyor
Yeni keşfedilen türe, bitkiyi ilk fark eden Dr. Türker Şengül’ün oğlu Alp Şengül’e ithafen Saxifraga alpsengulii adı verildi.
Nemli granit kaya çatlakları, gölgeli kaya oyukları ve küçük mağara girişlerinde yetiştiği belirlenen bitkinin çiçeklerinin beyazdan parlak altın sarısına kadar değişebildiği, çiçeklerin alt yüzlerinde ise pembe ve lila tonlarının görülebildiği aktarıldı.
Yeni türe ilişkin bilimsel makale Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile doktora öğrencisi Aşkın Öykü Çimen tarafından hazırlanırken, bilimsel çizimler bitki ressamı Hazelnas Varol tarafından gerçekleştirildi.
Türkiye’de bilinen taşkıran sayısı 25’e çıktı
Dünya genelinde yaklaşık 490 türle temsil edilen taşkıranlar cinsinde, bu keşifle birlikte Türkiye’de bilinen Saxifraga sayısı 25 taksona yükseldi.
Bu türlerden 5’inin Türkiye’ye endemik olduğu belirtilirken, Latmos taşkıranının ise yalnızca Beşparmak Dağları’nda bilinen dar yayılışlı bir endemik tür olduğu bildirildi.
“Kritik tehlikede” olarak değerlendiriliyor
Latmos’un sınırlı bir bölümünde yaşayan yeni tür, dar yayılış alanı ve habitatındaki bozulma nedeniyle “Kritik Tehlikede (CR)” kategorisinde değerlendirildi.
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, yeni keşfin Beşparmak Dağları’nın henüz ortaya çıkarılmamış biyolojik çeşitliliğini bir kez daha gösterdiğini belirtti. Latmos’ta yeni türlerin keşfedilmeye devam etmesinin bölgenin doğal zenginliğinin tam olarak ortaya çıkarılmadığını gösterdiğini ifade eden Yıldırım, bölgedeki doğal ve kültürel mirasın uzun yıllardır devam eden madencilik faaliyetleri nedeniyle ciddi tehdit altında bulunduğuna dikkat çekti.
Aydın’ın Söke ilçesindeki Latmos’ta keşfedilen yeni bitki türü, bölgenin yalnızca tarihi ve kültürel mirasıyla değil, sahip olduğu eşsiz biyolojik çeşitlilikle de dikkat çektiğini ortaya koydu.
