Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın 16 maddelik metni TBMM’ye sunuldu. Taslak, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını, ortak savunma iş birliğini ve savunma sanayisinde ortak üretimi öngörüyor.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos’ta Mekke’de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması, onaylanması için Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. TRT Haber’in ulaştığı 16 maddelik metin, üç ülkeyi “çekirdek taraflar” olarak tanımlarken egemenlik, toprak bütünlüğü ve ortak güvenlik konularında kapsamlı yükümlülükler getiriyor. Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için TBMM’nin onay sürecinin tamamlanması gerekiyor.

Bir ülkeye saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak

Anlaşmanın 2’nci maddesi, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının diğer taraflara da yapılmış kabul edilmesini öngörüyor. Böyle bir durumda saldırıya uğrayan ülkeye, askeri imkân ve kabiliyetler de dahil olmak üzere mevcut karşılıklı yardım olanakları çerçevesinde destek sağlanması düzenleniyor. Yardımın kapsamı ve niteliği, ihtiyaçların değerlendirilmesinin ardından belirlenecek.

Savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımı

Metin, üç ülke arasında savunma sanayisi iş birliğinin geliştirilmesini de kapsıyor. Ortak üretim, ileri teknoloji alanlarında araştırma ve geliştirme projeleri, personel eğitimi ve askeri sanayinin desteklenmesi anlaşmada yer alan başlıklar arasında bulunuyor. Tarafların barışta, savaşta ve olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt ve yedek parça dahil lojistik destek sağlaması da öngörülüyor.

Ortak komite kurulacak

Anlaşmanın uygulanmasını koordine etmek amacıyla dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Komite yılda iki kez toplanacak; liderler ise gerekli görülmesi halinde bir araya gelebilecek. Daimi sekretaryanın merkezi Suudi Arabistan’da olacak. İlk genel sekreterin Pakistan vatandaşı olması, sonraki görevlendirmelerin ise üç yıllık dönemlerle dönüşümlü yapılması planlanıyor.

İstihbarat paylaşımı ve gizlilik hükümleri

Anlaşma, tarafların güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşmasını ve gizlilik dereceli bilgileri korumasını da düzenliyor. Bu kapsamda elde edilen bilgi ve belgelerin, taraflar dışındaki devlet, şirket veya kişilerle paylaşılmaması öngörülüyor. Terörle mücadelede operasyonel düzey dahil iş birliğinin güçlendirilmesi de metinde yer alıyor.

Anlaşmadan çekilme için 10 yıllık süre

Metne göre anlaşma, tarafların onay işlemlerini tamamlaması ve son onay belgesinin sekretaryaya teslim edilmesiyle yürürlüğe girecek. Anlaşma süresiz olarak yürürlükte kalacak; taraflar ilk 10 yıl boyunca çekilme hakkını kullanamayacak. Bu sürenin ardından çekilmek isteyen tarafın en az üç ay önceden diplomatik kanallarla yazılı bildirimde bulunması gerekecek.

Anlaşmanın 16 maddelik metni kamuoyuna yansırken, düzenlemenin nihai hukuki durumu TBMM’deki onay sürecinin tamamlanmasına bağlı olacak.