Türkiye’nin AB vize serbestisi hedefinde kritik süreç: Son 6 kriter için çalışma başlatıldı
Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) ülkelerine vizesiz seyahat hedefinde yeni bir adım atıldı. Vize serbestisi için kalan 6 kriterin tamamlanmasına yönelik çalışmalar, Dışişleri, İçişleri ve Adalet bakanlıklarının koordinasyonuyla yeniden hızlandırıldı.
Türkiye, AB ile 2013 yılında başlatılan Vize Serbestisi Diyaloğu kapsamında belirlenen 72 kriterin 66’sını karşılamış durumda. AB Başkanlığı da mevcut durumda vize serbestisi için 6 kriterin kaldığını doğruluyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıklamasına göre, kalan kriterlerin yerine getirilmesi ve sürecin ilerletilmesi amacıyla yeni bir çalışma yürütülecek. Çalışmalar Dışişleri, İçişleri ve Adalet bakanlıkları tarafından gerçekleştirilecek, AB ile istişare ve koordinasyon ise Dışişleri Bakanlığı tarafından sağlanacak.
Son 6 kriter ne?
Türkiye’nin vize serbestisi yol haritasında kalan başlıklar arasında terörle mücadele mevzuatının AB standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi, kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemelerin AB standartlarına yaklaştırılması, Europol ile operasyonel işbirliği, adli işbirliğinin güçlendirilmesi, yolsuzlukla mücadele tedbirleri ve AB-Türkiye Geri Kabul Anlaşması’nın tüm hükümleriyle uygulanması bulunuyor.
AB Başkanlığı’nın güncel bilgilendirmesine göre, AB ve ICAO standartlarıyla uyumlu biyometrik pasaportlara ilişkin kriterin 2018 yılında karşılanmasıyla birlikte kalan kriter sayısı 6’ya indi. Europol ile kişisel veri paylaşımına ilişkin anlaşma konusunda ise müzakerelerin sürdüğü belirtiliyor.
Kriterler tamamlanınca vize otomatik kalkacak mı?
Sürecin en çok merak edilen noktalarından biri de kriterlerin tamamlanmasının ardından Türk vatandaşları için Schengen vizesinin otomatik olarak kaldırılıp kaldırılmayacağı.
Burada süreç otomatik işlemiyor. Avrupa Komisyonu, kriterlerin yerine getirilmesinin ardından değerlendirme yaparak vize muafiyeti için gerekli hukuki süreci başlatıyor. Nihai karar ise AB kurumlarının ilgili prosedürleri kapsamında alınıyor. Komisyonun 2016 tarihli değerlendirmesinde de kalan kriterlerin karşılanmasının ardından vize yükümlülüğünün kaldırılmasına yönelik bir yasal teklif sunulabileceği açıkça belirtilmişti.
Dolayısıyla Türkiye’nin kalan 6 kriteri tamamlaması önemli bir eşik olsa da, tek başına vatandaşların ertesi gün vizesiz seyahat etmeye başlaması anlamına gelmiyor.
AB’nin tutumu değişiyor mu?
AB tarafında da vize muafiyeti sisteminin geleceğine yönelik yeni bir çalışma bulunuyor. Avrupa Komisyonu, 2026 yılında vize muafiyeti değerlendirmelerinde daha belirgin ve şeffaf kriterler oluşturulmasını planladığını açıkladı. Yeni yaklaşımda düzensiz göç, iltica başvuruları, geri dönüş oranları, geri kabul işbirliği ve güvenlik gibi başlıkların daha fazla ağırlık taşıması öngörülüyor.
Buna karşın Türkiye açısından 2013’ten bu yana yürürlükte olan Vize Serbestisi Yol Haritası temel çerçeve olmayı sürdürüyor. Avrupa Komisyonu, Türkiye ile vize serbestisi diyaloğunun halen bu yol haritası kapsamında devam ettiğini belirtiyor.
Schengen başvurularında ise yeni kolaylık uygulanıyor
Türkiye’nin tam vize muafiyeti hedefi devam ederken, Schengen başvurularında Türk vatandaşları için daha önce bir kolaylaştırma yürürlüğe girmişti.
AB, Temmuz 2025’te Türkiye’de ikamet eden ve daha önce Schengen vizelerini kurallara uygun kullanan kişiler için “cascade” adı verilen kademeli uzun süreli çok girişli vize sistemini kabul etti. Buna göre belirli şartları sağlayan başvuru sahipleri, önceki vizelerini usulüne uygun kullandıkları takdirde daha uzun süreli vizelere geçebiliyor.
Türkiye’nin asıl hedefi ise bu uygulamaların ötesine geçerek, kalan 6 kriteri tamamlamak ve AB ile vize serbestisi sürecini nihai aşamaya taşımak.
