Belçika mahkemesi, İspanya’nın yenilenebilir enerji teşviklerini azaltması nedeniyle açılan tazminat davalarından birinde yatırımcıların varlık dondurma talebini iptal etti. Kararla, İspanya’nın kamu şirketi Enaire’ye ait 75,76 milyon euronun serbest bırakılması kararlaştırıldı. Ancak yatırımcıların yaklaşık 2 milyar euroyu bulan tazminat taleplerine ilişkin uluslararası hukuk mücadelesi devam ediyor.
İspanya, yenilenebilir enerji teşviklerinde yaptığı değişiklikler nedeniyle uluslararası yatırımcılarla yıllardır sürdürdüğü hukuk mücadelesinde önemli bir kazanım elde etti. Belçika’nın Brüksel kentindeki mahkeme, ABD merkezli Blasket Renewable Investments fonunun İspanya’nın hava seyrüsefer hizmetlerini yöneten kamu şirketi Enaire’ye ait fonların dondurulması talebini iptal etti.
20 Ekim tarihli kararda, daha önce bloke edilen 75,76 milyon euronun İspanya’ya iade edilmesine ve biriken faizin de serbest bırakılmasına hükmedildi. Mahkeme ayrıca Blasket’in yargılama masraflarını karşılamasına karar verdi.
Karar, İspanya’nın yurt dışındaki kamu varlıklarına yönelik haciz girişimlerine karşı yürüttüğü hukuk mücadelesinde önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Bununla birlikte, karar diğer ülkelerde devam eden davaları sona erdirmiyor.
Anlaşmazlık 2013’teki teşvik kesintilerine dayanıyor
Hukuki anlaşmazlığın temelinde, İspanya’nın 2007 yılında yenilenebilir enerji yatırımlarını desteklemek amacıyla uygulamaya koyduğu teşvik sistemi bulunuyor.
İspanya hükümeti, ekonomik kriz ve elektrik maliyetlerini düşürme hedefi doğrultusunda 2010 ve 2013 yıllarında teşvik sisteminde değişikliklere gitti. Yatırımcılar ise bu değişikliklerin yatırım kararlarında esas aldıkları koşulları ihlal ettiğini savunarak uluslararası tahkim süreçlerine başvurdu.
Dünya Bankası bünyesindeki Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü Merkezi’nde görülen davaların bir bölümünde İspanya’nın yatırımcılara tazminat ödemesi gerektiğine hükmedildi. Yatırımcıların başlangıçta talep ettiği toplam tutar 10 milyar euronun üzerine çıkarken, tahkim kararlarıyla kabul edilen tazminatlar yaklaşık 1,8 milyar euroya ulaştı. Faiz ve yargılama masrafları bu tutara ekleniyor.
AB hukuku İspanya’nın savunmasında belirleyici oldu
Belçika mahkemesi, kararında Avrupa Birliği hukukuna ilişkin düzenlemeleri ve Avrupa Adalet Divanı’nın önceki kararlarını dikkate aldı.
Avrupa Komisyonu, AB üyesi ülkelerde yerleşik yatırımcılarla üye devletler arasındaki bazı yatırım tahkimlerinden doğan tazminatların ödenmesinin, AB’nin devlet yardımları kurallarını ihlal edebileceği görüşünü savunuyor. İspanya da bu gerekçeyle bazı tahkim kararlarının uygulanmasına karşı çıkıyor.
Mahkeme, söz konusu tazminatın tahsil edilmesinin AB hukukuyla bağdaşmadığı sonucuna vardı. Böylece yatırımcıların İspanya’ya ait fonları dondurarak tahsilat yapma girişimlerinden biri engellenmiş oldu.
İspanya’nın yurt dışındaki varlıklarına yönelik girişimler sürüyor
İspanya’nın yenilenebilir enerji teşvikleri nedeniyle karşı karşıya olduğu hukuki süreçler yalnızca Belçika ile sınırlı değil. Yatırımcılar, tahkim kararlarının uygulanmasını sağlamak amacıyla ABD, İngiltere, Avustralya ve diğer ülkelerde de yasal girişimlerde bulunuyor.
Bazı davalarda İspanya’nın kamu varlıklarına yönelik haciz veya dondurma kararları alınırken, İspanyol hükümeti bu kararların kaldırılması için hukuki mücadele yürütüyor.
Belçika’daki karar İspanya açısından önemli bir kazanım olsa da diğer ülkelerdeki mahkemelerin farklı hukuk sistemleri çerçevesinde vereceği kararlar, tazminatların tahsil edilip edilemeyeceğini belirleyecek.
Yaklaşık 2 milyar euroluk tazminat mücadelesi devam ediyor
Yenilenebilir enerji yatırımlarından kaynaklanan uyuşmazlıklar, İspanya’nın kamu maliyesi üzerindeki potansiyel yük nedeniyle yakından izleniyor. Hükümet, AB hukukunun bazı tazminat kararlarının uygulanmasına engel oluşturduğunu savunurken yatırımcılar, uluslararası tahkim kararlarının yerine getirilmesini talep ediyor.
Belçika mahkemesinin son kararı, İspanya’nın belirli bir varlık dondurma işlemine karşı elde ettiği başarıyı ortaya koyuyor. Ancak bu gelişme, yaklaşık 2 milyar euroyu bulan tazminat anlaşmazlığının tamamen çözüldüğü anlamına gelmiyor. Tarafların diğer ülkelerdeki hukuk mücadeleleri devam ediyor.
