Türkiye’nin ev sahipliğinde İstanbul’da düzenlenen R4+E3 Dışişleri Bakanları Toplantısı’nda Filistin, İran, Hürmüz Boğazı ve Rusya-Ukrayna savaşı ele alındı. İtalya’nın da katılımıyla sekiz ülkeyi bir araya getiren zirvenin ardından konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “İran’a yapılacak askeri müdahale hiçbir şekilde çözüm değil. Bunu hiç kimse şu anda onaylamıyor” dedi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen R4 ve R4+E3 Dışişleri Bakanları toplantıları İstanbul’da yapıldı. Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’dan oluşan R4 grubu ile İngiltere, Almanya ve Fransa’dan oluşan E3 mekanizması, Türkiye’nin girişimiyle ilk kez ortak formatta bir araya geldi. Toplantıya İtalya da katıldı.

Görüşmelerde Orta Doğu’daki çatışmalar, Filistin meselesi, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, Yemen’deki durum ve Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesine yönelik diplomatik seçenekler değerlendirildi.

Fidan: İran’a yeni saldırı çatışmayı yaygınlaştırır

Toplantıların ardından açıklama yapan Hakan Fidan, katılımcı ülkelerin savaşların daha geniş bölgelere yayılmasını istemediğini belirtti. Körfez’de ve Ukrayna’da çatışmaların sona ermesi, ateşkesin sağlanması ve diplomatik çözüm yollarının işletilmesi konusunda ortak yaklaşım bulunduğunu söyledi.

İran’a yönelik yeni bir askeri müdahalenin bölgedeki çatışmaları yeniden büyütebileceği uyarısında bulunan Fidan, şu ifadeleri kullandı:

“İran’a yapılacak askeri müdahale hiçbir şekilde çözüm değil. Bunu hiç kimse şu anda onaylamıyor.”

Diplomasi ve diyaloğun tercih edilmesi gerektiğini vurgulayan Fidan, toplantıya katılan ülkelerin bu mesajı tüm taraflara ortak biçimde iletme konusunda mutabakata vardığını bildirdi.

Hürmüz Boğazı’nın açılması çağrısı

Zirvenin önemli gündem maddelerinden biri, küresel enerji ve ticaret açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı oldu.

Fidan, boğazın yeniden açılmasının ve piyasalara yansıyan olumsuz etkilerin ortadan kaldırılmasının önemine dikkat çekti. Askeri müdahale yerine diplomatik çözümün öne çıkarılması gerektiğini belirten Fidan, katılımcı ülkelerin bu yaklaşımı paylaştığını ifade etti.

Toplantıda ayrıca Yemen’le bağlantılı gelişmeler ve Suudi Arabistan’ın güvenliği de ele alındı. Türkiye’nin bölgesel güvenliğin sağlanmasında bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesine dayalı iş birliğini desteklediği vurgulandı.

Rusya-Ukrayna savaşı ve Karadeniz güvenliği

Görüşmelerin bir diğer başlığı Rusya-Ukrayna savaşı oldu. Fidan, katılımcıların mümkün olan en kısa sürede ateşkes sağlanması ve bunun kalıcı bir barış anlaşmasına zemin oluşturması yönünde ortak görüş taşıdığını belirtti.

Savaşın Karadeniz’e yayılmasının önlenmesi ve deniz ulaşımının güvence altına alınması gerektiğini kaydeden Fidan, Türkiye’nin taraflarla yürüttüğü diplomatik temaslar hakkında da bilgi verdi.

Fidan, savaşın hemen sona ermemesi durumunda enerji ve tahıl ticaretinin çatışmalardan etkilenmesini önleyecek istisnaların değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Türkiye’nin geçmişte tahıl sevkiyatının sürdürülmesi için yürüttüğü girişimleri hatırlatan Fidan, Ukrayna ve Rusya’da bulunan tahılın dünya piyasalarına ulaştırılması için çeşitli önerilerin görüşüldüğünü aktardı.

R4 ve E3 mekanizmaları ilk kez ortak formatta buluştu

Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın oluşturduğu R4 mekanizması, bölgesel istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacıyla faaliyet yürütüyor.

İngiltere, Almanya ve Fransa’dan oluşan E3 ise başlangıçta İran’ın nükleer programına ilişkin diplomatik iş birliği çerçevesinde ortaya çıktı. Zamanla farklı bölgesel ve uluslararası konularda ortak diplomatik girişimlerde bulunan bir mekanizmaya dönüştü.

İki grubun Türkiye’nin girişimiyle ilk kez ortak toplantıda buluşması, farklı bölgesel ve Avrupalı aktörler arasında koordinasyonun artırılması açısından önem taşıyor.

İstanbul’daki görüşmelerde verilen ortak mesaj, çatışmaların daha geniş bir alana yayılmasının önlenmesi ve diplomatik kanalların açık tutulması oldu. Ancak toplantıda ele alınan başlıklarda somut bir anlaşmaya varılıp varılmadığına ilişkin ayrıntılar açıklanmadı.