Kayseri’deki Kültepe-Kaniş Örenyeri’nde yürütülen kazılarda, Helenistik Dönem’e ait mozaik döşemeli bir yapı ilk kez gün yüzüne çıkarıldı. Yaklaşık 2 bin yıldan daha eski yapıyla birlikte aynı alanda dört ayrı kültür tabakası da tespit edildi. Bulguların, antik yerleşimin bugüne kadar daha az araştırılan dönemlerine ilişkin yeni bilgiler sunması bekleniyor.
Kayseri’nin önemli arkeolojik merkezlerinden Kültepe-Kaniş Örenyeri’nde sürdürülen kazılarda, 78 yıllık araştırma tarihinde bir ilk yaşandı. 1948 yılında başlayan kazılarda ilk kez Helenistik Dönem’e ait mozaik döşemeli bir yapı ortaya çıkarıldı. Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığındaki çalışmalar, Kültepe’nin yalnızca Tunç Çağı’yla sınırlı olmayan tarihsel geçmişine ilişkin yeni bulgular sundu.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle gerçekleştirilen kazılarda, mozaik döşemeli yapının yanı sıra üst üste sıralanan dört ayrı Helenistik kültür tabakası belirlendi. Bu tabakalar, yerleşimin söz konusu dönemde geçirdiği değişimlerin ve yaşam alanlarının kullanım biçimlerinin daha ayrıntılı incelenmesine olanak sağlayacak.
ORTAK KAZILARIN İKİNCİ SEZONUNDA BULUNDU
Türkiye ile Güney Kore arasındaki bilimsel iş birliği kapsamında Kültepe’deki ortak kazılar, 2025 yılında Warşama Sarayı’nın doğusunda başlatıldı. Çalışmaların bu yıl ikinci sezonunda, Helenistik Dönem’e tarihlenen yapı kalıntıları ve dört ayrı kültür tabakası ortaya çıkarıldı.
MÖ 323 ile 30 yılları arasını kapsayan Helenistik Dönem’e tarihlenen yapının günümüze ulaşan mozaik döşemesi, doğu-batı yönünde 163 santimetre, kuzey-güney yönünde ise 165 santimetre ölçüldü. Yapının çevresinde bulunan diğer mozaik parçaları, döşemenin ilk yapıldığında bugün görülebilen bölümden daha geniş bir alana yayıldığına işaret etti.
MOZAİĞİN YAPIM TEKNİĞİNE İLİŞKİN BULGULAR ELDE EDİLDİ
Kazılarda yalnızca mozaiğin boyutları değil, zeminin hazırlanışına ilişkin ayrıntılar da belirlendi. Önce zeminin düzleştirildiği, ardından kırma taş ve ince topraktan oluşan bir temel oluşturulduğu tespit edildi. Bu tabakanın üzerine küçük dere çakıllarından oluşan bir katman yerleştirildiği, döşemenin yapımında seramik parçaları ve kireç gibi farklı malzemelerin de kullanıldığı belirlendi.
Elde edilen verilerin, Helenistik Dönem’de Kültepe’de uygulanan yapı ve döşeme tekniklerinin anlaşılmasına katkı sağlaması bekleniyor. Aynı alanda belirlenen dört kültür tabakası ise yerleşimin tarihsel gelişiminin farklı evreler üzerinden değerlendirilmesine imkân tanıyor.
BAKAN ERSOY’DAN KAZI EKİBİNE TEŞEKKÜR
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesabından duyurarak Kültepe’deki 78 yıllık kazı tarihinde ilk kez Helenistik Dönem’e ait mozaik döşemeli bir yapının ortaya çıkarıldığını açıkladı.
Ersoy, dört ayrı kültür tabakasının Anadolu’nun köklü merkezlerinden Kültepe’nin daha az bilinen dönemlerine ışık tuttuğunu belirtti. Keşfin Türkiye ile Güney Kore arasındaki bilimsel ve kültürel iş birliğinin önemli bir sonucu olduğunu vurgulayan Ersoy, kazı başkanı Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu’nu ve Türk-Güney Kore ortak araştırma ekibini tebrik etti; Güney Koreli paydaşlara katkıları için teşekkür etti.
KÜLTEPE, ANADOLU TARİHİNİN ÖNEMLİ MERKEZLERİNDEN BİRİ
MÖ 3. binyıldan Roma Dönemi’ne kadar yerleşim gören Kültepe-Kaniş, Anadolu’nun siyasi, ekonomik ve kültürel tarihinde önemli bir yere sahip. Hitit İmparatorluğu’nun yükselişinden önce Kaniş (Neşa) Krallığı’na başkentlik yapan bölge, Hitit kültürünün geliştiği başlıca merkezlerden biri olarak kabul ediliyor.
Örenyerinin Yukarı Şehir bölümünde saray ve tapınak kalıntıları bulunurken, Aşağı Şehir’de ticaret merkezi ve yerleşim alanı niteliğindeki karum yer alıyor. Özellikle Eski Asurlu ve Anadolulu tüccarların ticari faaliyetlerine ilişkin buluntularıyla tanınan Kültepe’de yaklaşık 23 bin 500 çivi yazılı kil tablet ele geçirildi. Bu tabletler UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’nde yer alıyor.
Kültepe, 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alındı. Yerleşimin toplam alanının bugüne kadar yaklaşık yüzde 5’inde kazı yapıldı.
YENİ KAZILARLA TARİHİN FARKLI DÖNEMLERİ ARAŞTIRILACAK
Helenistik Dönem’e ait mozaik döşemeli yapının ve dört kültür tabakasının ortaya çıkarılması, Kültepe’nin bu dönemdeki tarihine ilişkin araştırmalar açısından yeni bir aşama oluşturuyor. Çalışmalarda her tabakadan elde edilen buluntuların mimari kalıntılarla birlikte değerlendirilmesiyle yerleşimin Helenistik Dönem kronolojisinin daha ayrıntılı biçimde ortaya konulması hedefleniyor.
Ortak proje kapsamında, Helenistik tabakalardaki çalışmaların ardından Kaniş Krallığı’ndan Hitit Dönemi’ne uzanan daha alt arkeolojik katmanlarda da sistematik araştırmalar yürütülmesi planlanıyor. Devam edecek kazıların, Kültepe’nin farklı dönemlerine ilişkin bilimsel verileri artırması ve Türkiye ile Güney Kore arasındaki kültürel miras iş birliğini geliştirmesi amaçlanıyor.
