Sırbistan’da yaklaşık 6,4 milyon seçmen, parlamentonun yeni üyelerini belirlemek için sandık başına gitti. Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in liderliğindeki Sırp İlerleme Partisi ile yaklaşık iki yıldır hükümet karşıtı protestolara öncülük eden öğrencilerin desteklediği liste arasındaki yarış, ülkenin siyasi geleceği açısından kritik önem taşıyor.
Sırbistan’da 25 Ekim’de düzenlenen parlamento seçimlerinde 18 parti ve siyasi oluşum yarışıyor. Yaklaşık 6,4 milyon seçmenin oy kullanma hakkına sahip olduğu seçimlerde, 250 sandalyeli parlamentonun yeni üyeleri belirlenecek. Seçim yarışı, 2012’den bu yana iktidarda bulunan Sırp İlerleme Partisi (SNS) ile öğrenci hareketinin desteklediği liste arasında yoğunlaşıyor.
Daha önceki seçimlerde parçalı muhalefet karşısında üstünlük sağlayan SNS, bu kez geleneksel siyasi partilerin dışında örgütlenen öğrenci hareketiyle karşı karşıya. Seçim öncesi anketlerde iki tarafın birbirine yakın sonuçlar alması, yarışın belirsizliğini artırıyor.
Protestolar 16 kişinin hayatını kaybettiği facianın ardından başladı
Sırbistan’da hükümet karşıtı gösteriler, Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesiyle başladı. Üniversite öğrencilerinin öncülük ettiği protestolarda, facianın sorumlularının hesap vermesi ve olayla ilgili belgelerin açıklanması talep edildi.
Gösteriler zamanla yolsuzluk, kayırmacılık ve kamu kurumlarının işleyişine yönelik daha geniş çaplı bir tepkiye dönüştü. Öğrenciler, hükümetten hesap verebilirlik ve demokratik kurumların güçlendirilmesini isterken ülke genelinde kitlesel eylemler düzenledi.
Yaklaşık iki yıldır devam eden protestolar, öğrenci hareketini Vučić yönetimine karşı en önemli siyasi meydan okumalardan biri haline getirdi. Hareket, Mayıs 2025’te erken seçim çağrısı yaptı ve daha sonra kendi desteklediği adaylarla seçim sürecine katılma kararı aldı.
Vučić başbakanlık için yarışıyor
Sırp İlerleme Partisi’nin kampanyasına liderlik eden Aleksandar Vučić, seçimleri kazanması halinde başbakanlık görevini üstlenmeyi hedefliyor. Daha önce iki dönem cumhurbaşkanlığı yapan Vučić, seçim kampanyasına liderlik etmek amacıyla geçen ay görevinden ayrıldı.
Vučić’in destekçileri, onu küresel belirsizlikler karşısında ülkeyi yönetebilecek deneyimli bir lider olarak görüyor. Muhalifler ise yolsuzluk iddiaları, medya üzerindeki siyasi kontrol ve demokratik kurumların işleyişine ilişkin eleştirilerini sürdürüyor.
Öğrenciler aday listesinde yer almıyor
Öğrenci hareketinin desteklediği liste, geleneksel siyasi partilerden farklı bir yapıya sahip. Listede öğrencilerin kendileri yerine uzmanlar, sporcular, çiftçiler ve sanatçılar gibi farklı meslek gruplarından isimler aday gösterildi.
“Nasıl yapılacağını biliyoruz” sloganını kullanan hareket, iktidar değişikliği halinde ekonomiyi ve demokratik kurumları güçlendirmeyi vadediyor. Öğrenciler, özellikle geleneksel partilerden uzaklaşan seçmenlere ulaşmak amacıyla ülkenin farklı bölgelerinde kampanyalar yürüttü.
Seçim güvenliği ve katılım yakından izleniyor
Sırbistan’ın Avrupa Birliği üyeliğine aday olması nedeniyle seçimler Brüksel tarafından da yakından takip ediliyor. Yerel ve uluslararası gözlemciler, seçim sürecinde aktivistlerin gözaltına alınması, hükümetin medya üzerindeki etkisi ve muhaliflere yönelik gözetim iddialarına dikkat çekti. Önceki seçimlerde de usulsüzlük iddiaları gündeme gelmişti.
Election Monitor’ün 25 Ekim tarihli projeksiyonunda, Vučić’in liderliğindeki listenin oy oranı yüzde 43,66, öğrenci hareketinin desteklediği listenin ise yüzde 40,37 olarak hesaplandı. Bu oranlar tahmin niteliği taşıyor; kesin sonuçları göstermiyor.
Reuters’ın aktardığı verilere göre, yerel saatle 11.00 itibarıyla seçime katılım yüzde 27,3’e ulaştı. Bu oran, 2023 seçimlerinde aynı saatte kaydedilen yüzde 15,1’in üzerinde gerçekleşti.
Seçim sonuçlarının, Sırbistan’da uzun süredir devam eden siyasi yönetimin geleceği ve öğrenci hareketinin parlamentodaki gücü açısından belirleyici olması bekleniyor. Oy dağılımının yakın çıkması halinde küçük partilerin parlamentoya girip girmemesi de yeni siyasi tablonun şekillenmesinde etkili olabilecek.
